Auteur: administratie

In een essay uit 1979 over Cy Twombly, de meester van de nonchalante krabbels, maakt Roland Barthes een vergelijking tussen asemische schriftuur en … broeken. Wat benadert de essentie van een broek het meest? Het beeld van keurige stapeltjes in een kledingwinkel? Of het beeld van een broek in een tienerkamer, een bol textiel, achteloos weggesmeten naast het bed? Wat veel schilderijen van Twombly laten zien is niet zozeer een schriftuur of een pseudo-schriftuur, maar wel het gebaar van het schrijven: action writing als specifieke vorm van action painting. Wat we zien is wegwerpschriftuur.

Vijf jaar eerder had de Franse literatuurtheoreticus zich zelf ook al gewaagd aan enkele calligrafische experimenten, in zijn werk “Roland Barthes par Roland Barthes”. Met dit werk maakte de auteur onder meer duidelijk dat hij veel meer wilde zijn dat dan de linguist, literatuurtheoreticus en maatschappijkritische observator die hij tot dan toe is geweest. Roland Barthes presenteert zich in de eerste plaats als schrijver, voor wie de literatuur veel meer is dan een studieobject. Sterker nog, Barthes presenteert zich ook als kunstenaar, die onder meer aan de slag gaat met asemische schriftuur. Dit spoort natuurlijk helemaal met zijn fascinatie voor de autonomie van het teken, voor die momenten waarop de letters zich loszingen van de betekenis. Dat blijkt al uit de cover van het boek.

Maar het wordt ook verdergezet in het boek zelf, jammer genoeg met wat duiding van de auteur zelf, die het uitleggen blijkbaar niet kan laten…

Samen met Sebastian Schulte zorgt Adina Balatova voor bewegend beeld op onze volgende Literaire Schurft. Over zichzelf zegt ze: “Geboren op 10 maart 1995 in Machatsjkala, hoofdstad van Dagestan wat dan weer een republiek is van Rusland. Het is een islamitisch gebied dat sterk ondertussen aan het radicaliseren is (daarom ook deels inspiratie voor het werk dat jullie te zien zullen krijgen). Opleiding is natuurlijk master film en hoh mijn bezigheden, proberen te ‘leven’ denk ik…”

Ander werk van Adina is te vinden op Vimeo:

https://vimeo.com/93498475

“Stiekem verdenk ik mezelf van onzichtbaarheid. Het is een gave om je afwezig te stellen in een drukke ruimte en toch nog te ademen. Het lijkt een beetje op doodgaan, maar dat is het natuurlijk niet.”

Op 25 mei brengt Lies Gallez tijdens Literair Schurft #9 onder meer haar tekst ‘Hier wonen de mensen’, die ook te lezen zal zijn in de volgende Kluger Hans.

Lies Gallez (Brugge, 1990) werkt momenteel als schrijfdocent bij Wisper en OKAN-leerkracht. Daarvoor was ze aan de slag als gamescenariste bij een uitgeverij.

Ze houdt niet van massaconsumptie, autosnelwegen en onrechtvaardigheid. Schrijven doet ze nooit zonder thee, Chopin en ramen waardoor de ochtendzon naar binnenvalt. In 2014 behaalde ze haar master audiovisuele kunsten schrijven aan het Rits in Brussel. Ze gelooft onvoorwaardelijk in de drie grote L’s: de liefde, het leven en de letteren. Dagen vult ze het liefst met woorden bij elkaar sprokkelen op plekken waar bomen zijn. En wandelen: twee camino’s naar Santiogo de Compostela heeft ze er ondertussen op zitten.

Sven Staelens (Dendermonde, 1979) is (visueel) dichter en schrijver en publiceerde eerder in Kluger Hans. Zijn visueel werk werd opgenomen in verschillende internationale tijdschriften en was al te zien in groepstentoonstellingen in onder andere Mexico, Brazilië, de Verenigde Staten en in eigen land. Hij debuteerde als dichter in 2015 bij uitgeverij Stanza met [ samen apart [, een bundel met experimentele liefdespoëzie. Een jaar later verscheen de verzameling pwoermds minimaal bij uitgeverij crU.

We laten hier drie ‘pwoermds’ zien uit de reeks ‘Vis’. Een pwoermd is een één-woord-gedicht (in dit geval neigend naar géén-woord-gedicht).

Over het verband tussen onleesbare dokterskrabbels en asemische poëzie schrijft de auteur:

“De apotheker zoekt meestal succesvol naar de betekenis achter de lettertekens op het geneesmiddelenvoorschrift. Maar wat als die er niet is? Enkel het beeld blijft dan nog over: een reeks tekens waarachter ons brein nog steeds die betekenis zal zoeken, maar in eerste instantie niet verder geraakt dan wat er staat. Wat volgt is het zoeken naar aanknopingspunten, gelijkenissen met het herkenbare, het aftasten van vormen. Er wordt een manier van lezen opgelegd die ver van de traditionele leeswijze verwijderd is.”

“In mijn zoektocht naar de mogelijkheden van deze vorm van visuele poëzie tracht ik vooral de genregrenzen af te tasten. Zo bewerk ik bijvoorbeeld bestaande gedichten in getypte of handgeschreven vorm tot het resultaat alleen nog maar vaag aan een gedicht doet denken. Of ik vertrek vanuit bestaande alfabetten en maak daar abstracte stripverhalen mee. In het hier getoonde werk maak ik ook gebruik van bestaande letters en leestekens, maar ik tracht de compositie zodanig te manipuleren dat ze een onleesbaar en betekenisloos woord vormen en schrijf op die manier asemische eenwoordgedichten (asemic pwoermds).”

“Door haar schijnbare eenvoud en hoog ‘dat kan een kind ook’ gehalte is de asemische poëzie zonder twijfel de boeiendste vertakking binnen de visuele poëzie.“

Pallaksch zoekt de grenzen van de betekenis op. En dus ook de extremen. Daarom maken we op 25 mei tijdens onze volgende Literaire Schurft ook plaats voor ‘In uiterste staat’.

In uiterste staat is een dichtbundel. De vierde van Frederik Lucien De Laere (Brugge, 1971), bij uitgeverij Vrijdag. De auteur vertelde eerder hierover: “In mijn boek ‘In uiterste staat’ schrijf ik over mensen in extreme situaties. Hier ben ik al een tijdje mee bezig. Ik verken het menselijke kunnen en wat de mens aankan. Ik denk aan mijn bundel De martelgang waarin ik schreef over heiligen en asceten. Ik voel een zeker affiniteit met asceten, kluizenaars, mensen die tot het uiterste gaan om een bepaalde bewustzijnstoestand te bereiken. Als dichter vind ik het boeiend om met dat gegeven aan de slag te gaan. Zelf ben ik bezeten van mijn eigen schrijverschap, mijn eigen dichten. Ik ga ook in uiterste staat als ik in mijn gedichten schrijf, dan kom ik ook in een soort trance. Ik beschouw het als een soort sjamanistische beleving. Het thema van de bundel sluit naadloos aan bij wie ik ben en naar waar ik op zoek ga in mijn poëzie. Gedichten over onder meer  sjamanisme, insomnia, stunts, passie, ziekte, oorlog, ontbering en slavernij komen aan bod, in een zowel historisch als actueel tijdskader.”

In uiterste staat is ook een voorstelling. Samen met Louise Raes (dans) en Els De Keuckelier (regie) gaat de dichter met het poëtisch materiaal aan de slag.

“Ik was op zoek naar een interessantere manier om een poëziebundel te presenteren en zo kwam ik bij performance, dans, theater terecht. Eind vorig jaar zag ik de voorstelling Mount Olympus en de performance bij het werk Angel of Death van Jan Fabre en werd hierdoor getriggerd. De gedichten uit mijn bundel wilde ik op een soortgelijke manier laten vertalen. Thomas Barbier van De Reyghere bracht me in contact met Louise en Els.”

Zoals het hoort (of niet hoort) is deze voorstelling over extremen een heftige ervaring. Kom en onderga op 25 mei in De Ruimte (Fransevaart 28, 9000 Gent)!

Yves de Block (Sint-Niklaas, 1951) woont en werkt in Rotterdam. Hij is er actief als beeldend kunstenaar en dichter. Het asemische werk dat we in dit bericht laten zien maakt deel uit van “Claustrophobia / No Way Home”. Deze reeks is verleden jaar tentoongesteld bij de Haagse Kunstkring, in het kader van het Project “Op Drift”.

Over zijn interesse in asemie schrijft Yves de Block het volgende:
“Asemische poezie is een vreemde bezigheid. Tekst die niet kan betekenen, die niet kan verwijzen, beeld met een informatietekort. Een flakkerend verschijnsel dat je probeert te dwingen om te lezen én je dat in dezelfde beweging onmogelijk maakt. Een verschijnsel dat je, zelfs voor de vaak redeloze poëzie, soms net te ver over de grens van het begrip poëzie heen lijkt te duwen. Maar toch. Misschien zit het asemische niet alleen over de grens van de poëzie heen maar ook in het hart ervan.  Poëzie heeft immers als structuur het tonen en simuleren. De structuur van het “zoals” en het “alsof”. En asemische poëzie heeft per uitstek de structuur van het alsof. Alsof het beeld is. Alsof het taal is. Alsof het een betekenisvolle uitingsvorm is, die, als je maar genoeg je best doet, wellicht toch tot betekenis zou kunnen voeren. Die toch een referent heeft. Toch een verborgen redelijkheid. Maar het is in wezen onoplosbaar, het is een verre verwant van de koan: wat is het geluid van één klappende hand?”

“Een groot deel van de poëzie gaat structureel over mislukken, over falen. Over de melancholische schoonheid van het onvermogen. Dat is hier ook het geval. Maar dan niet in betekenisvolle verwijzingen naar aspecten van het individuele onvermogen, maar verankerd in haar verschijningsvorm zelf. Het gaat om een algemeen ervaren ontoereikendheid van taal en beeld. Het onvermogen van taal en beeld om zinvol te spreken over het onbestemde, dan wel dat onbestemde te tonen. Asemische poëzie wordt bedreven in het hart van taal en beeld én aan en over de grenzen ervan. In niemandsland, terra nullius. Ze lijkt een ongecultiveerde ruimte te willen suggereren waar aanspraak op gemaakt zou kunnen worden door taal- en beeldkolonisten. Maar het is in wezen een emotionele ruimte voor zwervers, zonderlingen en loslopenden. Mavericks. Ze weten verdomd goed dat Wittgenstein gelijk heeft, dat je moet zwijgen over dat waar je niet over kan spreken. Maar wat als je weigert je daar bij neer te leggen?”

“Juist, voor sneeuwzwartje in niemandsland zijn er dan asemische gedichten. Zwerftaal.
Een vorm van zoals en alsof, die, indien geslaagd, een volstrekt contradictoire handeling is. In één beweging suggereert hij betekenis én vernietigt hij de mogelijkheid daartoe. Zoals de zelfvernietigende machines van Jean Tinguely. Louter absurde gebeurtenis. Louter verwondering. De bevredigende ruimte van de open vraag blijft over. De ruimte van de zuivere weerklank. Toch nog een voet tussen de zich immer sluitende deur van het onbestemde.”

Akim A.J. Willems is voor Kluger Hans lezers geen onbekende. Eerder leverde hij onder andere klankgedichten onder het pseudoniem Detlev S. Steiner, waarin een spel wordt gespeeld met het verschijnen/verdwijnen van betekenis. Net als bij asemische poëzie dus, maar dan op een ander niveau.

Willems studeerde in 2016 af aan de Schrijversacademie van Creatief Schrijven met de bundel man van weinig woorden. Daarin staat ook volgend gedicht.

een stem van naalden

& spijkers door woorden

van een lamentabel lied

dat niemand zong

& niemand hoorde

dat jij

dat was

op een mat

voor een deur

van een huis

waar onbestemd iets groters woont

staat een aarzeling

op de punt

van haar tong

vastgeroest

de namen

van vrouw & kind

Willems kunstwerk koimaomai bouwt op dit gedicht verder en duwt het voorbij de grenzen van de betekenis. De vermelding “mixed media” is belangrijk: het gedicht wordt herschreven en herhaald tot in de onherkenbaarheid: in getypte tekst, geschreven tekst in drukletters, in asemische schriftuur en in beeldvorm.

Voor KH #31 leverde de auteur wij waren geen jongens, een deel uit de cyclus verzen voor de jongen in het blauw. Ook deze verzen kennen een asemisch vervolg.

Meer werk van Akim A.J. Willems, in woord, beeld en wat zich daartussen situeert vind je op zijn blog.

Is Pallaksch een woord? Is een woord een woord als het geen (vaste) betekenis heeft maar wel van alles oproept? Asemische poëzie zoekt de grenzen van taal, schriftuur en betekenis op en gaat op zoek naar het moment waarop tekens tekeningen lijken te worden. Asemische poëzie is een wereld vol ingebeelde alfabetten, krabbels die letters zouden kunnen zijn, pseudo-hiëroglyphen, experimentele calligraphie en patronen die terugkeren maar raadselachtig blijven. Asemische poëzie is niet nieuw maar kreeg in de twintigste eeuw al aandacht van de surrealisten (Henri Michaux, Max Ernst) en Cobra (Henri Dotremont).

Maar ook recent zijn velen met asemische poëzie bezig. Doordat asemische poëzie niet gebonden is aan bestaande talen en schrifturen, is het ook een discipline waarbij internationale uitwisseling makkelijker is dan bij andere literaire genres. Wie geïnteresseerd is in wat leeft en beweegt op het vlak van asemische poëzie, moet zeker eens kijken op The New Post-Literate: A Gallery of Asemic Writing, van spilfiguur Michael Jacobson.

Maar ook dichter bij ons zijn heel wat mensen actief, bijvoorbeeld Dirk Vekemans. In volgende berichten brengen we ook nieuw asemisch werk uit Nederland en Vlaanderen.